99 Kere Tura Gelen Paranın Yazı Gelme İhtimali

Siyah Kuğu isimli kitabında, en önemli olayların hiç beklenmeyen ve hesaba bile katılmayan olasılıkların sonucu olduğunu anlatan Nassim Nicholas Taleb, kitapta "düzen adamı" ve "gerçekçi adam" arasındaki farkı şu fıkrayla anlatmış:

Bir yatırımcı, borsada çalışan iki aracıya (broker'a) sormuş: "Bir parayı 99 kere havaya atıp tuttum, 99 kere tura geldi. Bir sonraki seferde yazı gelme ihtimali nedir?"

Düzen adamı olan borsacı hemen atlamış: "Tabî ki %50. Çünkü önceki tecrübelerden bağımsız olarak her olayı kendi içinde değerlendirmeliyiz ve bir parayı havaya attığımızda iki ihtimal olduğuna göre her bir olayın ihtimali %50'dir."

"Peki sen ne düşünüyorsun?" demiş yatırımcı, diğer borsacıya. Borsacı da "O paranın yazı gelme ihtimali %1 bile değil. Çünkü 99 kere tura gelen bir paranın gerçekten hilesiz olma ihtimali bile bence %1."

İşte Dünya'yı yönetenler ilk cevabı veren düzen adamları olduğu için, hiç hesaba katmadıkları olasılıklar onları gâfil avlıyor ve düzen değişiyor. Buna Paradigma Kayması (Paradigm Shift) deniyor.